مناظرهای انتخاباتی و ناگفته های سیاسی ایران

مناظره دوم و سوم ریاست جمهوری از تلویزیون ایران پخش شد. به اعتقاد بسیاری از کارشناسان این مناظره ها، به لحاظ کیفی، رشدی صعودی داشته و باعث رضایت مردم و نخبگان شده است. این مناظره ها مورد توجه بسیاری از مردم قرار گرفت و بسیاری از ایرانیان نظرات خود را پیرامون اتفاقات این مناظره ها، در حین برگزاری آن در شبکه های مختلف اجتماعی بیان کردند. بسیاری از فعالان در شبکه های اجتماعی به نکته‌هایی پیرامون سخنان یا رفتارهای برخی نامزدها اشاره کرده، و آنها را مورد حمایت یا انتقاد قرار داده‌اند. سایت ها و وبلاگ های زیادی به این موضوع پرداختند و روزنامه های چاپ ایران نیز در صفحه اول خود مناظره سوم را به خبر اول خود تبدیل کردند و مطالب و تحلیل های زیادی را به آن اختصاص دادند.

مناظره اول با انتقادهای تند کاندیداها مواجه شد به طوریکه محمدرضا عارف، نامزد اصلاح طلب انتخابات یازدهم در جریان برگزاری مناظره اول در اعتراض از پاسخگویی به پرسش‌های سه گزینه ای خودداری کرد و حسن روحانی و محسن رضایی، مناظره برگزار شده را توهین به ملت و دور ازشان نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری توصیف کرده بودند.
این انتقادها باعث شد تا برگزارکنندگان مناظره ها در شکل و محتوی آن تجدید نظر و مناظره دوم را به شکلی بهتر برگزار کنند.
اما مناظره دوم هشت نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری یازدهم با رویکرد فرهنگی و اجتماعی در شرایطی برگزار شد که اعتراض نامزدها و مردم به شیوه اجرای مناظره اول باعث عقب‌نشینی صداوسیما و حذف سوالات تستی و تصاویر حدسی شد و با رضایت نسبی هشت کاندیدا همراه بود، اما به نظر می‌رسد همچنان انتظارات آن‌ها از مناظره ها باقی بود.
محسن رضایی در خصوص دومین مناظره تلویزیونی نامزدهای انتخابات گفت که سطح این مناظره نسبت به نخستین مناظره بالاتر رفته است. آقای رضایی گفت: "مناظره های تلویزیونی از سطح کودکستان به دبیرستان رسیده است و امید است این مناظرات حداقل به سطح فوق لیسانس برسد." او در خصوص آرام بودن مناظرات گفت: "این مناظرات تبدیل به گفتگو شده است و در این دوره احتیاط کاری زیادی در مناظرات صورت می گیرد."

سومین مناظره انتخاباتی در فضای پر تنش برگزار شد. این مناظره نه تنها آخرین مناظره بود بلکه داغ ترین هم بود. مهمترین موضوع این مناظره سیاست خارجی و سرنوشت پرونده هسته‌ای ایران بود. بحث بر سر پرونده هسته‌ای موجب شد که اختلافات اساسی میان نامزدهای اصولگرا بروز کند.
این مناظره در فرم (شکل برگزاری) با مناظره دوم تفاوتی چندانی نداشت و نامزدها با تجربه ای که از مناظره قبل کسب نموده بودند توانستند مطالب خود را بیان کنند و این خود باعث جذاب تر شدن این مناظره شد. آخرین مناظره انتخابات، کاملا متفاوت از دو مناظره پیش از آن بود. برای نخستین بار میان نامزدها جدل درگرفت و شدیدترین برخوردها میان نامزدهای اصولگرا رخ داد. برخی سخنان و رفتار نامزدها، بحث در مورد جنبش سبز، سیاست‌خارجی ایران در ۲۴ سال اخیر و نحوه عملکرد برخی نامزدها در سمت‌های پیشین‌شان در این مناظره نیز مورد توجه کاربران فضای مجازی قرار گرفت.

این مناظره در دو سطح، مسایل سیاسی را مورد توجه و نقد قرار دادند: سیاست خارجی و سیاست داخلی

سیاست خارجی
مهمترین موضوعی که در مناظره سیاسی بین نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری ایران روشن شد، این بود که حتی در میان چهره های حکومتی، کمتر کسی از "سیاست خارجی تهاجمی" که در چند سال اخیر در مذاکرات اتمی پیش گرفته شده، راضی است. انتقادهایی که حسن روحانی مطرح کرد تا حدودی قابل پیش بینی بود، اما حمله شدیدالحن علی اکبر ولایتی، مشاور ارشد بین الملل رهبر ایران، به عملکرد آقای جلیلی کاملا تازگی داشت. او به صراحت گفت که آقای جلیلی در جریان مذاکرات اتمی تنها به خواندن "خطابه" بسنده کرده است و این مذاکرات در دوره مسئولیت او "حتی یک قدم" هم پیش نرفته و تنها نتیجه اش تحریم وسیع ایران بوده است. او همچنین در مناظره سوم به شکلی بی‌سابقه از نگفته‌های پرونده هسته‌ای حرف زد و گفت مقامات ایرانی در مواردی به راه‌حلی برای حل مناقشه هسته‌ای نزدیک شدند، اما "کارشکنی‌ها در داخل" (یعنی محمود احمدی نزاد و دولت او) مانع از به نتیجه رسیدن کار شد. مقامات ایرانی تقریبا همواره طرف غربی را مقصر اصلی بی‌نتیجه ماندن مذاکرات هسته‌ای خوانده‌اند ولی با این گفته های ولایتی بحث تازه ای بروی ایرانیان باز شد.

سیاست داخلی
در حوزه سیاست داخلی نیز بحث های فراوانی مطرح شد در این مناظره، نامزدها به شیوه پادگانی حکومت اعتراض کردند؛ گفتند "که آزادی باید در چارچوب قانون مراعات شود و هشدار دادند که استمرار مدیریت فعلی ممکن نیست. حصر بدون محاکمه رهبران جنبش سبز، زندان‌های پی در پی فعالین، برش تیغ سانسور و تعطیلی نهادهای مدنی گوشه‌ای از این حکایت داخلی است. در این برنامه زنده تلویزیونی بخشی از ساختار گفتمان حکومت یکباره فروریخت و ناگهان تغییری در فضای سیاسی بوجود آمد."
سعید برزین یکی از کارشناسان ارشد بی بی سی می گوید: به نظر من در این مناظره حکومت به مردم اعتماد کرد و فضای تلویزیون را به حدی باز کرد که مسئله آزادی به عنوان یکی از مهمترین موضوع‌های بحث مطرح شود. در یک مورد حسن روحانی گفت: "من سرهنگ نیستم. من پادگانی عمل نمی‌کنم." منظورش این بود که روش نظامی و امنیتی برای مدیریت امور مردم کار صحیحی نیست. چنین زبان و کلامی خارج از گفتمان رسمی و حکومتی ایران است و نشان از جامعه‌ای دارد که عطش آزادی وجودش را فراگرفته و اکنون این نیاز در عالیترین سطح مقامات حکومتی مورد تایید قرار می‌گیرد و بیان می‌شود. نکته دیگر تاکید اکثر نامزدها به مسئله اعتدال بود اشاره مکرر آنها به اهمیت پرهیز از افراط و تفریط حاکی از خستگی مردم از تندروی‌هایی است که سالها سیاست ایران را دستخوش تلاطم‌های بزرگ کرده است.

نتیجه گیری
مناظره سوم از جهات مختلف مورد توجه بینندگان تلویزیون ایران قرار گرفت که به گفته مجری این مناظره نزدیک به 45 میلیون بیننده داشته است. ولی شاید یکی از مهمترین وجوه این مناظره آن بود که مناظره سوم نشان داد که حتی انتخابات هدایت شده هم از جایی به بعد، می‌تواند اسباب زحمت شود. افرادی که صرفا به خاطر مطیع بودن‌شان، احراز صلاحیت شده و از فیلتر شورای نگهبان عبور کرده‌اند، در میدان رقابت به تدریج تغییر می کنند و حرفهایی می زنند که قبلا قرار نبود بزنند و تبدیل به چیزی می‌شوند که قرار نبود.شاید بشود مناظره سوم را از این نظر در حرف یکی از نامزدها (محسن رضایی) خلاصه کرد وقتی گفت: این تجربه تاریخی خوبی است. حال ننشینند و در آینده بگویند که اینها نشستند و پته همدیگر را رو کردند.

با این که ساختار مناظره‌های تلویزیونی به شکلی مهندسی شده بود که احتمال رویارویی نامزدها و تهییج احساسات مخاطب را به صفر برساند اما مقتضیات رقابت انتخاباتی، در نهایت خود را به نامزدها تحمیل کرد و آنان را مقابل یکدیگر قرار داد.
بسیاری از ناگفته ها و مسایل پشت پرده که تاکنون هیچ کس توان گفتن آنرا نداشت در این مناظره ها (خصوصا مناظره دوم و سوم) بیان شد و مردم ایران بهت زده به صفحه تلویزیون خیره ماندند.
معلوم نیست این مناظره ها چه میزان می تواند در تشویق مردم در شرکت در انتخابات نقش بازی کند ولی هرچه هست شاید مهمترین حسن این مناظره ها این بود که مردم حرفهایی را شنیدند که قبلا هرگز امکان بازگو کردن آن در رسانه ملی نبود. مردمی که به نظر می رسد ساحل آرامش و ثبات می‌خواهند. باید دید که آیا آن نامزدها می‌توانند این آرزوهای مردم را برآورده کنند یا نه؟
 

نظرها

جهت ارسال نظر به وبسایت وارد شوید