واکنش رسانه های ایران به توییتر جواد ظریف

 نوشته شده توسط «اصل۱۹» برای پژوهش رسانه در ایران

شاید یکی از مهمترین اخباری که در طول ده روز گذشته در فضای رسانه ای ایران منتشر شده حضور و فعالیت برخی از اعضای هیات دولت در شبکه های اجتماعی مانند فیسبوک و توییتر است. در این میان صفحه توییتر محمد جواد ظریف بیش از همه خبر ساز شده است. محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران در توییتر خود "روش هشانا"، سال نوی عبری را به یهودیان تبریک گفته است. کریستین پلوسی، دختر نانسی پلوسی، رهبر حزب دموکرات در مجلس نمایندگان آمریکا در پاسخ به این توییت نوشت که "سال نو می توانست شیرین‌تر باشد اگر ایران به انکار هولوکاست پایان می داد." و ظریف در جواب نوشت: "ایران هیچگاه هولوکاست را انکار نکرده است، مردی که تصور می شد این کار را (انکار هولوکاست) کرده است، دیگر رفته است. سال نو مبارک"

همین توییت ساده و کوتاه در کنار انعکاس بین المللی خود، موجی از واکنش های منفی و مثبت را در فضای رسانه ای ایران پدید آورد. سایت ها و روزنامه های اصولگرا و تندرو به ظریف حمله کردند و او را مورد شدیدترین انتقادات قرار دادند و این توییت را تخطی از شعارهای انقلاب و به نوعی عقب نشینی در برابر غرب دانسته اند و روزنامه های اصلاح طلب و نزدیک به دولت این اقدام را پسندیدند و دیپلماسی ظریف را ستودند و این اقدام را گامی در جهت بهبود وضعیت ایران در عرصه بین المللی می‌دانند. بسیاری از نویسندگان رسانه های غیر اصولگرا، این نوع اقدامات را اولین قدم در جهت آشتی با جهان پس از هشت سال ریاست جمهوری احمدی‌نژاد می دانند.
در این نوشتار به بررسی واکنش های مثبت و منفی رسانه ها در ایران خواهیم پرداخت.

الف- واکنش های مثبت
روزنامه‌ها و سایت های اصلاح طلب و نزدیک به دولت با انتشار مطالب و مقالاتی این اقدام وزیر امور خارجه را تایید کردند. تا چند روز پس از انتشار پیام ظریف روزنامه ها همچنان این بحث را دنبال می کردند. از نکات مهمی که در این مقالات به چشم می خورد آن است که این روزنامه ها معتقدند دوره هشت ساله احمدی‌نژاد بیشترین ضرر را به دیپلماسی کشور وارد کرده و ایران را وارد ماجراجویی های بی جهتی کرده است. ولی با با آمدن روحانی این روند در حال تغییر است و این اقدام ظریف در جهت ارائه چهره ای نو در دیپلماسی عمومی ایران محسوب می شود که هدفش ترمیم چهره مخدوش ایران نزد افکار عمومی جهان است. در همین راستا احمد شیرزاد در مقاله ای دربهار نوشته آنچه به‌عنوان پیام تبریک سال نوی یهودی عنوان شده بخشی از دیپلماسی عمومی کشور را تشکیل می‌دهد.

در این خصوص روزنامه اصلاح طلب بهار در مطلبی از این تعامل ظریف با افکار جامعه بین المللی استقبال کرده و نوشته: «(آنهایی که از این موضوع انتقاد می کنند) بهتر است به استقبال مردم از این حضور به عنوان یکی از گزینه‌های مهم توجه کنند. استقبال از حضوری غیررسمی که می‌تواند به اعضای هیات دولت کمک کند نه‌ تنها در جریان خواست و نظرات مردم قرار گیرند، که حتی از تریبونی غیررسمی بعضی از مواضع خود را نیز بیان کنند. مواضعی که معمولا بیش از مواضع رسمی مورد استقبال قرار می‌گیرد.»

همچنین فریدون مجلسی در مقاله ای در همین روزنامه نوشته: واکنش تحسین‌برانگیز و واقع‌بینانه دکتر ظریف و تاکید بر اینکه ایران هیچ‌گاه هولوکاست را انکار نکرده است اشاره‌ای غیرمستقیم به این نکته دارد که گفته‌های غیرمسوولانه شخص دیگری در این‌باره را به حساب اطلاعات نادرست همان فرد بگذارید نه ایران. به نوشته این تحلیلگر سیاست خارجی: گسترش تدریجی این نوع مواضع در میان اهالی وزارت خارجه، دارای نقشی نمادین است (که سمت و سوی سیاست خارجی را تعیین می کند) »

روزنامه مردمسالاری هم در این خصوص نوشت:« اکنون اما دوره بهانه به دست بيگانگان دادن گذشته و وقت آن است که توأمان با اظهار حقانيت خويش، صلح‌طلبي ملت ايران و انزجار از هرگونه ظلم و تعدّي در حق هر قوم و گروهي، چه جنايات هولوکاست و چه صبرا و شتيلا، نشان داده شود تا قطار از ريل خارج شده سياست خارجي به دست دولت يازدهم به مسير اصلي بازگردد و بار ديگر ادبياتي را از مسؤولين جمهوري اسلامي شاهد باشيم درخور جايگاه فرهنگي ملت ايران. ادبياتي که دشمنان افراطي را در صفحه شطرنج سياسي مات نمايد چرا که مطمئناً کم هزينه‌ترين روش مؤثر در تعامل مثبت با دنيا بکارگيري همين ادبيات است که جهان نيز نشان داد تشنه آن است.»

سایت های گوناگونی نیز به دفاع از ظریف پرداختند و ضمن انتقاد به اصولگرایان مواضع افراطی احمدی نژاد را یاد آور شدند و نوشتند که این حملات مانند حملاتی است که دوستان اسرائیل به ایران می کنند. همچنین این سوال را مطرح می‌کنند که: « آیا ایران تاکنون یک «سند» در انکار هولوکاست تصویب کرده است؟ واقعیت این است که صرفا «برخی» در سالهایی که دولت احمدی نژاد بر سر کار بود در این باره سخنرانی کرده اند و لذا حرف آقای ظریف غلط نبوده که ایران هرگز هولوکاست را انکار نکرده است. همچنان که هولوکاست مربوط به بیش از 60 سال پیش است؛ اما حضرت امام(ره) به عنوان پیش قراول حمایت از ملت مظلوم فلسطین، حتی یک جمله درباره ی هولوکاست اظهارنظر نکرده بودند. »

ب- واکنش های منفی و انتقادآمیز
در برابر استقبال رسانه های خارجی، محافظه کاران نسبت به دیپلماسی عمومی و رسانه ای وزیران کابینه روحانی واکنش منفی نشان دادند. اصولگرایان پس از گذشت چند ساعت از انتشار خبر توئیت ظریف حملات خود را شروع کردند که مهمترین آنها یک روز پس از آن یعنی در 8 سپتامبر توسط روزنامه کیهان-یکی از تندروترین روزنامه های اصولگرایان- انجام شد. حسین شریعتمداری نماینده ولی فقیه در کیهان در سرمقاله خود به شدت به وزیر خارجه جدید حمله کرده که چرا در پیام خود در شبکه های اجتماعی هولوکاست را نفی نکرده و گفت مردی که چنین می گفت رفت و این اقدام را عملی عجیب و غیرمنتظره خوانده و آنرا اهانتی به رئیس‌جمهور سابق و دور از انصاف و آداب دیپلماتیک دانسته است.
مدیر کیهان نوشته چنین یادآوری خلاف شان ریاست جمهوری سابق است و نفی هولوکاست پیش از احمدی نژاد توسط تاریخدانان صورت گرفته بود و وزیر خارجه در نوشتن این پیامی خلاف عمل کرده است.

روزنامه سیاست روز هم به ظریف حمله کرده و نوشته: «ولي چرا شما از هولوكاست واقعي براي آن دختر ننوشتيد؟ چرا شما نگفتيد كه اين بهانه ۶۰ ساله باعث شده تا ملت فلسطين از حقوق اوليه خود محروم شوند؟ از شما با اين همه ظرافت و ذكاوت بعيد است كه اينگونه فكر كنيد. »

شاید سایت رجانیوز شدیدترین حمله را به ظریف کرده باشد که بیشترین انعکاس را در فضای مجازی ایران به همراه داشت. این سایت در مطلبی با عنوان «رونمایی‎ رویکرد مبتذل در دیپلماسی‎عمومی»، فعالیت دکتر ظریف در شبکه های اجتماعی را به نقد کشیده است.

رجانیوز در مخالفت به این پیام توئیتری می نویسد که (وزیر خارجه) سطح فعالیت در عرصه دیپلماسی عمومی را در حد ایجاد یک حساب کاربری در توئیتر و فیس‎بوک تنزل داده، است.
رجانیوز در بخشی دیگر می نویسد «ارسال پیام صلح و پالس دوستی با مردم اسرائیل آنهم به واسطه تخطئه چالش کنندگان با مفهوم هولوکاست، به نظر نمی‎رسد سرآغاز امیدوارکننده و قابل قبولی برای وزیر امور خارجه جدید ایران باشد».
اما نویسنده در پاراگراف پایانی آن می نویسد: این اقدام وزیر خارجه ممکن است چند میلیون اسرائیلی ها را خوشحال کرده باشد ولی در عوض "پالس های منفی" به میلیاردها مسلمانان در سطح جهان مخابره کرده است.

سایت های مانند الف، مشرق و جهان نیوز هم با انتشار مقالاتی به شدت به دکتر ظریف انتقاد نمودند. نکته جالب در خصوص این مقالات آن است که در قسمت کامنت ها بحث داغی بین مردم در گرفته و کامنت های فراوانی در این قسمت دیده می شود. به نظر می رسد با بررسی این کامنت ها بسیاری از مردم در نوشته های خود با تایید نظرات ظریف به حمایت از او پرداخته اند. البته در کنار این کامنت ها تعدادی از مردم نیز نظرات انتقادی نویسنده را تایید کرده و عملکرد ظریف را نامناسب توصیف کرده اند.

نتیجه گیری
با بررسی موضع گیری های دو طرف با توجه به نحوه عملکرد دکتر ظریف در مقام وزیر خارجه، شاید بتوان گفت که سیاست خارجی ایران در چهار سال آینده شاهد رویارویی میان اصولگرایان تندرو با دولت روحانی خواهد بود. کارزاری که اکنون شروع شده و در مدت کوتاهی موجی از رویارویی را ایجاد کرده است.جناح اصولگرا این گونه اقدامات را عقب نشینی و وادادگی در برابر غرب می داند و معتقد است که این نوع دیپلماسیِ عمومی در تضاد با اهداف و شعارهای انقلاب است و باعث جری شدن غرب خواهد شد ولی در مقابل؛ طرفداران سیاست های دولت معتقدند که سیاست خارجی تهاجمی نتیجه ای جز تحریم های بیشتر و منزوی شدن بیشتر ایران در بر نداشته و می بایست با این نوع اقدامات چهره دیپلماسی عمومی ایران را نزد افکار مردم جهان بهبود بخشید و از ماجراجویی بین المللی دست برداشت.

اما به نظر می رسد در این میان، مردم با شرکت در انتخابات و رای به سیاست های روحانی، عملکرد و نحوه رفتار مقاماتی مانند ظریف را تایید کرده باشند زیرا رای به روحانی، به نوعی نه گفتن به سیاست های اصولگرایان تندرو محسوب می شود. این مساله را می توان در کامنت هایی که مردم در واکنش به اخباری از این دست در سایت های اصولگرا می گذارند مشاهده کرد. بسیاری از خوانندگان این مقالات با حمله به نویسندگان آن به تایید مواضع محمد جواد ظریف پرداخته اند.

بنابراین گذشت زمان نشان خواهد داد که کدام طرف (منتقدین این دیپلماسی و یا معتقدین به آن) از امکانات و قدرت بیشتری در این کارزار رسانه ای برخوردار هستند؟ و تا چه حد خواهند توانست طرف مقابل را به تمکین وادار نماید و افکار عمومی ایرانیان را در جهت تایید نظرات خود همراه کنند. 

نظرها

جهت ارسال نظر به وبسایت وارد شوید