جدال مطبوعاتی درباره "نرمش قهرمانانه" علی خامنه ای

"نرمش قهرمانانه" این اصطلاح از سه شنبه 26 شهریور ماه هنگامی که علی خامنه ای رهبر جمهوری اسلامی در دیدار با فرماندهان سپاه پاسداران از آن استفاده کرد به جدال تازه ای در ایران میان موافقان و مخالفان مذاکره با آمریکا دامن زده است.
سه پیام کلیدی خامنه ای در یک سخنرانی
علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی روز سه شنبه 26 شهریور با اشاره به "پیچیدگی های دنیای دیپلماسی"، گفت: "عرصه دیپلماسی، عرصه لبخند و درخواست مذاکره و مذاکره است اما همه این رفتارها باید در چارچوب چالش اصلی فهم و درک شود."
رهبر جمهوری اسلامی تاکید کرد که "با مسئله ای که سالها پیش «نرمش قهرمانانه» خواندم موافقم چرا که این حرکت در مواقعی بسیار خوب و لازم است اما با پایبندی به یک شرط اصلی"، و آن شرط هم "درک ماهیت طرف مقابل و فهم صحیح هدفگذاری او" است.
رهبر جمهوری اسلامی "شرط" مورد نظر خود را "درک ماهیت طرف مقابل و فهم صحیح هدفگذاری او" توصیف کرد و گفت:"شرط اصلی استفاده از تاکتیک نرمش قهرمانانه" این است که "یک کُشتی گیر فنی نیز برخی مواقع بدلیل فنی نرمش نشان میدهد اما فراموش نمیکند که حریفش کیست و هدف اصلی او چیست."
در اظهارات 26 شهریور ماه علی خامنه ای دو نکته مهم دیگر نیز بود. نخست اینکه گفت: " ما نه بخاطر آمریکا و غیر آمریکا بلکه بعلت اعتقاداتمان سلاح هسته ای را قبول نداریم و وقتی میگوییم هیچ کس نباید سلاح هسته ای داشته باشد قطعا خودمان نیز دنبال آن نیستیم." نکته مهم دیگر در سخنان رهبر جمهوری اسلامی هم اظهاراتش درباره "ضروری نبودن فعالیت های سپاه پاسداران در عرصه سیاسی" است.
این اظهارات در روزنامه های چهارشنبه 27 شهریور ماه ایران بازتاب گسترده اما متفاوتی داشت.
بررسی 25 روزنامه مهم و تاثیرگذار در ایران نشان می دهد که همگی این روزنامه ها متن سخنان علی خامنه ای را منتشر کرده اند اما "تفاوت" در تیترهایی است که روزنامه ها در برجسته کردن "سه پیام" اصلی سخنانی علی خامنه ای برگزیده اند.
از میان 25 روزنامه مورد بررسی، 17روزنامه در شماره 27 شهریور ماه از اصطلاح "نرمش قهرمانانه در دیپلماسی" را در تیترهای برگزیده خود برای انتشار سخنان رهبر جمهوری اسلامی مورد استفاده قرار داده اند.
روزنامه های شرق، اعتماد، آفتاب یزد، آرمان، بهار، قدس، مردمسالاری، همبستگی، سیاست روز، خورشید، جمهوری اسلامی، جام جم، همشهری، قانون، دنیای اقتصاد، حمایت، و ایران روزنامه هایی بودند که همان بخشی از سخنان رهبر جمهوری اسلامی را برجسته کردند که موافقت خود با "نرمش قهرمانانه در دیپلماسی" را اعلام کرد و حتی آن را در برخی موارد "لازم" دانست.
در میان 17 روزنامه ای که بر سخنان علی خامنه ای درباره "نرمش قهرمانانه" تاکید کردند 9 روزنامه متعلق به بخش غیردولتی هستند و 8 روزنامه دیگر به نهادهایی چون قوه قضائیه، شهرداری تهران، صدا و سیمای جمهوری اسلامی، و دولت حسن روحانی وابستگی دارند.
از میان 25 روزنامه مورد بررسی فقط 6 روزنامه کیهان، رسالت، جوان، خراسان، فرهیختگان، و تهران امروز که به نهادهای حکومتی یا طیف های مختلف محافظه کاران وابستگی دارند بخش هایی از سخنان رهبر جمهوری اسلامی را برجسته کردند که به "تجلیل از سپاه پاسداران" یا "چالش های آینده جمهوری اسلامی" مربوط می شد. در تیترهای این 6 روزنامه به سه پیام کلیدی سخنان علی خامنه ای یعنی "نرمش قهرمانانه در دیپلماسی"، "مخالفت با سلاح هسته ای" و توصیه به "عدم فعالیت سپاه پاسدار در سیاست" دیده نمی شود.
از 25 روزنامه مورد بررسی روز 27 شهریور ماه همچنین 2 روزنامه جهان صنعت و ابتکار که متعلق به بخش خصوصی هستند، بخش از سخنان علی خامنه ای را برجسته کردند که گفته بود: "ضرورتی ندارد سپاه پاسداران در عرصه سیاسی فعالیت کند."
"نرمش قهرمانانه" خامنه ای؛عقب نشینی است یا تاکتیک
علی خامنه ای که در بیش از دو دهه از دوران رهبری خود همواره از "انعطاف ناپذیری" و "مقاومت" سخن گفته و "دشمن" یکی از کلمات کلیدی در سخنانش بوده است.
برای نمونه رهبر جمهوری اسلامی در سال 1380 و در پایان دولت اول محمد خاتمی گفته بود: "الگوى مقاومت و مبارزه پيش روى ماست؛ يعنى مى توان با مقاومت و مبارزه و البته تحمل خسارت، به پيروزى رسيد، و الگوى شكست نيز پيش روى ماست و آن دل بستن به روشهاى سازشكارانه و كاسه گدايى صلح در دست گرفتن است."
در سال آغازین دولت محمود احمدی نژاد تاکید کرده بود:"ایران اسلامی مقاومت در برابر زورگویی‌ها و تجاوزگری های آمریكا و شرارت های رژیم صهیونیستی را وظیفه خود می‌داند"، و در همان سال تاکید کرده بود که " راه مقاومت و ايستادگى، تنها راه پيروزى است؛ راه ديگرى وجود ندارد." علی خامنه ای حتی در 25 اردیبهشت سالجاری یک ماه پیش از پیروزی حسن روحانی در انتخابات 24 خرداد ماه، گفته بود: "دشمن می خواهد کسی رای بیاورد که ایران را به عقب ماندگی ،ضعف و وابستگی بکشاند" و مردم از میان نامزدهایی که شورای نگهبان معرفی می کند، انسانی برخوردار از همت جهادی را انتخاب کنند."
اکنون با آغاز به کار دولت حسن روحانی که که خود را "اعتدالگرا" معرفی می کند و در اوج گمانه زنی ها درباره اقدام دولت او درباره "مذاکره مستقیم با آمریکا"، علی خامنه ای از "نرمش قهرمانانه" سخن می گوید.
روزنامه جوان، وابسته به سپاه پاسداران، به رغم آنکه در صفحه یک شماره 27 شهریور خود از برجسته کردن "نرمش قهرمانانه" در سخنانی علی خامنه ای خودداری کرد اما اولین روزنامه ای بود که با انتشار تحلیلی این سخنان را "اشاره ظریف رهبری به صلح امام حسن" توصیف کرد.
این روزنامه نوشت که رهبر جمهوری اسلامی پیشتر نیز دو بار از این اصلاح استفاده کرده است؛ بار اول 44 سال پیش وقتی حکومت شاه در ایران مستقر بود، علی خامنه ای یک روحانی 30 ساله بود و با ترجمعه کتابی درباره "صلح امام حسن" آن کتاب را "پرشکوه‌ترین نرمش قهرمانانه تاریخ" نامگذاری کرده بود.
دومین بار استفاده علی خامنه ای از این اصطلاح به نوشته روزنامه جوان به چهل و چهار سال بعد و اواسط تابستان سالجاری و پس از آغاز به کار حسن روحانی بود که رهبرجمهوری اسلامی در دیدار با اعضای مجلس خبرگان از اصطلاح "نرمش قهرمانانه" استفاده کرد.
روزنامه جوان در تحلیل خود این پرسش را مطرح کرده بود که "آیا این سخنان علی خامنه ای «صحه‌گذاری غیرمستقیم بر سیاست تنش‌زدایی و صلح‌طلبی نیست که با شیوه‌های جدید توسط دولت دکتر حسن روحانی دنبال می‌شود؟"
روزنامه قانون نیز سخنان رهبر جمهوری اسلامی را "ﻧﺮﻣﺶ ﻗﻬﺮﻣﺎﻧﺎﻧﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻨﺎﻓﻊ ملی" خواند و درعین حال نوشت که نباید این سخنان را "به مفهوم عقب نشینی نسبت به ارزش‌های انقلاب تفسیر"کرد چرا که "این تغییر ادبیات گفتمانی در عرصه دیپلماسی یک حرکت کاملا هوشمندانه وهنرمندانه تلقی می‌شود."
این روزنامه به استناد سخنان رهبر جمهوری اسلامی نوشت چون "تعامل با غرب در چارچوب منافع ملی فی نفسه حرام نیست پس باید در دولت فعلی سازوکارهای جدیدي برای شکستن دیوارهای بی اعتمادی تعریف شود."
روزنامه اعتماد اما با انتشار تحلیلی بر سخنان علی خامنه ای، آن را "تغییر لحن‌ها" توصیف کرد و نوشت که "واقعيت‌ها بيش از گذشته خود را به رخ مي‌كشند و اوضاع جهان بيش از هر زمان ديگري به ترک مخاصمات، نزاع‌ها، درگيري‌ها و خونريزي‌ها نياز نشان مي‌دهد."
این روزنامه پیشنهاد کرده است که همزمان با "نرمش قهرمانانه در سیاست خارجی"، مقام های جمهوری اسلامی تدبیری اتخاذ کنند تا "در درون ایران" هم "با رفع كدورت‌ها و باز شدن بيشتر فضاي داخلي ورفع محدوديت‌ها حصرها و حبس‌ها وتقويت پايه‌هاي واقعي عدالت، انسجام ملي فراهم شود." این روزنامه به طور غیر مستقیم درخواست آزادی میرحسین موسوی، مهدی کروبی و زهرا رهنورد از "حصر"، و آزادی سایر زندانیان است.
روزنامه آرمان با استقبال از سخنان رهبر جمهوری اسلامی آن را "پشتیبانی از سیاست های اعتدالگرایانه دولت روحانی در آستانه برگزاری مجمع عمومی سازمان ملل" توصیف کرد و این سخنان را در ارتباط مستقیم با "مذاکره" احتمالی میان ایران و آمریکا" تفسیر کرد. این روزنامه نوشت: "سیاست دیپلماسی نرمش قهرمانانه می‌تواند به نحو احسن دستاوردهای ارزشمندی برای کشور و ملت ایران به ارمغان بیاورد."
روزنامه بهار نیز در تحلیل سخنان سخنان رهبر جمهوری اسلامی نوشت سخنان آیت الله خامنه ای "نقطه پایانی بود بر رابطه تعریف‌شده گرگ و میش" چرا که حتی آیت الله خمینی هم نمی خواست که "این رابطه یا بی‌رابطه‌ای با آمریکا" برای همیشه در دنیای سیاست بماند و حتی در زمان حیاتش "از ایجاد رابطه بین ایران و آمریکا، در وقتی که به نفع کشورمان باشد، سخن گفته بود."
روزنامه کیهان که تحت نظر نماینده رهبر جمهوری اسلامی منتشر می شود در نخستین روز پس از انتشار سخنان علی خامنه ای درباره "نرمش قهرمانانه در دیپلماسی" نوشت "آن‌گونه که رهبر انقلاب گفته است راه دیپلماسی و تعامل و ابتکار و انعطاف‌های تاکتیکی بسته نیست."
این روزنامه نظر رهبر جمهوری اسلامی درباره "نرمش قهرمانانه" را منحصر به دیپلماسی توصیف کرد، نه سیاست داخلی و نوشت:"در اخل "باید در تدبیر و مهندسی اجتماعی- سیاسی" مشکلات را حل کرد.
روزنامه کیهان و همچنین روزنامه جوان در فاصله ر وزهای 27 شهریور تا 1 مهرماه، روزی که حسن روحانی به نیویورک سفر کرد، تفسیر خود از سخنان رهبر جمهوری اسلامی را تغییر دادند.
روزنامه کیهان ابتدا در 28 شهریور رسانه های داخلی و خارجی را به "تحریف" سخنان رهبر جمهوری اسلامی متهم کرد و نوشت "نرمش قهرمانانه، به معنای انفعال و تسلیم نیست."
در شماره 31 شهریور ماه کیهان نوشت که برخی از چهره های سیاسی و رسانه ها در ایران "استفاده رهبر جمهوری اسلامی از واژه «نرمش قهرمانانه در ترجمه کتاب صلح امام حسن» نتیجه گرفته‌اند که آیت الله خامنه ای شرایط امروز را با شرایط در دوران امام حسن» می داند و «در پی صلح با دشمن: است.
نماینده رهبر جمهوری اسلامی در کیهان حتی به "خواص" و چهره های سیاسی در ایران هشدار داد که "چنانچه برخی از خواص دچار لغزش شوند، به جای آن که دیگران را دچار انحراف و لغزش کنند، خود از دایره انقلاب بیرون افتاده و به قول حضرت آقا(علی خامنه ای) رفوزه شده و سقوط می‌کنند."
روزنامه جوان که خود نخستین روزنامه ای بود که اظهارات رهبر جمهوری اسلامی را "اشاره ظریف به صلح امام حسن" و نشانه "حمایت از دولت روحانی" توصیف کرده بود، در شماره اول مهرماه گزارشی با تیتر"خوشبيني مفرط تجديدنظر طلبان از مذاكره با آمريكا" منتشر کرد و در آن اصلاح طلبان و هواداران دولت روحانی را به تحریف سخنان رهبر جمهوری اسلامی متهم کرد. این روزنامه وابسته به سپاه پاسداران نوشت: "جرياني خاص در داخل سعي دارد هماهنگ با غرب اين كليدواژه را تحريف و القا كند كه رهبری نسبت به اصول و مباني نظام عدول كرده است."
 

نظرها

جهت ارسال نظر به وبسایت وارد شوید