ممیزی کردن مرده ها

در قلمروی سیاست و فرهنگ در ایرانِ امروز، هر عملِ به نظر ساده و پیش افتاده ای ممکن است ناگهان تبدیل به موضوع پیچیده شود که جهت حل آن، نیاز باشد که مقامات سطح بالای دولتی دخالت و مجبور به موضع گیری شوند و حتی در برخی موارد ناچار شوند از راههای مختلف آنرا توجیه نمایند.
قتل دو جوان هنرمند ایرانی در نیویورک سر و صدای زیادی را در رسانه های آمریکایی براه انداخت. ولی این پایان ماجرا نبود، در تهران اما، خاکسپاری اجساد آنان باعث جنجال زیادی در روزنامه ها و سایت های ایرانی شد. وزارت ارشاد با صدور مجوزی، اجازه خاکسپاری آنان را در قطعه هنرمندان در بهشت زهرا (بزرگترین قبرستان تهران) صادر کرد و این مجوز عکس العمل و انتقادات شدید برخی از نیروهای تندرو های ایران به وزارت ارشاد را بدنبال داشت. جدا از قتل آنان که در جای خود بسیار دلخراش بود، این حادثه نشان داد که وزارت ارشاد گاه برای انجام یک عمل ساده، تا چه حد آسیب پذیر و در معرض انتقاد و بهانه جویی از طرف تندرو ها ست.

در ساعات اولیه بامداد دوشنبه٬ ۲۰ آبان‌ماه (11 نوامبر) فرد تیرانداز که از اعضای یک گروه راک دیگر بود٬ با ورود به ساختمان محل زندگی این افراد در بروکلین٬ به روی آن‌ها آتش گشوده و پس از کشتن سه تن از حاضران و زخمی کردن یک فرد دیگر٬ به پشت بام رفته و با شلیک گلوله خودکشی کرده است. به گفته علی صالح‌زاده٬ مدیر گروه «یلو داگز» که در جریان این تیراندازی سروش فرازمند٬ گیتاریست این گروه و برادرش٬ آرش فرازمند که درامر گروه بود٬ به همراه یک موزیسین ایرانی دیگر به نام علی اسکندریان که به گروه «یلو داگز» تعلق نداشت٬ کشته شده‌اند. خواننده و نوازنده گیتار باس گروه در زمان تیراندازی در خانه نبودند. کارآگاهانی که بررسی این حادثه را در دست دارند مظنون هستند که اختلافات مالی منجر به این تیراندازی شده است.

این گروه که اعضای آن در فیلم «کسی از گربه‌های ایرانی خبر ندارد» ساخته بهمن قبادی نیز ظاهر شدند، هفت سال پیش در تهران به صورت زیرزمینی و مخفی شکل گرفت. بعد از انتشار فیلم قبادی، گروه اجراهایی بیرون از ایران از جمله در جشنواره "جنوب از مسیر جنوب غربی" در شهر آستین ایالت تگزاس داشتند .یلو داگز دو سال پیش رسما به آمریکا مهاجرت (پناهندگی سیاسی) کرد و در بخش بروکلین شهر نیویورک مستقر شد. این گروه در بین بسیاری از ایرانیان ساکن خارج از کشور از محبوبیت زیادی برخوردار بود.
پس از کشته شدن این دو برادر مساله انتقال اجساد آنان به ایران مطرح شد. از آنجاییکه این امر نیاز به پول زیادی داشت، دوستان و بستگان آنان برای انتقال اجساد به جمع آوری پول پرداختند. بدلیل عدم تامین وجه مورد نظر، اجساد این دو برادر با تقبل‌ یک سازمان مردم نهاد آمریکایی که در جهت منع خشونت کار می‌کند، به تهران منتقل شد و آن سازمان هزینه این انتقال را تامین کرده است.

اما در همان ابتدا در تهران، خبری مبنی بر اینکه مسؤولان فرهنگی وزارت ارشاد، 100 میلیون تومان (33 هزار دلار) برای انتقال اجساد آرش و سروش فرازمند هزینه کرده‌اند، منتشر شد و انعکاس وسیعی در رسانه های محافظه کار و اصول گرا داشت. در این رسانه‌ها عنوان شد که این هزینه توسط دستگاه‌های دولتی و فرهنگی تقبل شده است و حتی از خانه‌ی سینما هم نام برده شد. وزارت ارشاد قویا این خبر را تکذیب کرد.

این ختم ماجرا نبود زیرا با ورود اجساد آنان به ایران تقاضایی مبنی بر خاکسپاری آنان در قطعه هنرمندان قبرستان بهشت زهرا، که قطعه‌ای اختصاصی برای خاکسپاری هنرمندان است مطرح گردی.. پس از صدور مجوز از سوی وزارت ارشاد، اجساد این دو برادر در همین قطعه دفن شد. علی مرادخانی معاون هنری وزیر ارشاد٬ در خصوص صدور این مجوز توضیح داد که چون پدر و مادر این دو خواننده جوان از هنرمندانی (فیلمنامه‌نویس و تهیه‌کننده) هستند که از اول انقلاب تا الان با نظام همراهی کردند...این مصیبت برایشان سنگین بود... لذا وزارت ارشاد به حالت عاطفی نگاه کرد و با دفن آنها می‌خواست از آلام و تاثیرات این خانواده کم کرده باشد.

پس از خاکسپاری این دو هنرمند موجی سنگین از اظهارنظرهای خشمگینانه رسانه‌های تندرو و افراطی؛ فضای مجازی و حتی روزنامه های ایران را فراگرفت. در این انتقادها، نسبت به پرداخت 100میلیون تومان هزینه انتقال اجساد اعتراض شده بود اما پس از تکذیب این خبر، انتقادها به «هنرمند» دانستن این دو برادر سوق پیدا کرد. حتی نمایندگان مجلس نیز وارد میدان شدند. نمایندگان مجلسِ معترض معتقد بودند که عنوان هنرمند مقدس است و نباید هر فردی با هر پرونده‌ای بتواند از این (عنوان و از این امکان)استفاده کند و باید هنر و تعهد و حرمت هنرمند حفظ شود و آنها منتقد بودند ‌این نگاه وزارت ارشاد منجر به لطمه خوردن به هنرمند (هنرمندان اسلامی) می‌شود. 

برخی دیگر معتقد بودند که این دو جوان از کسانی هستند که به خاطر ضدیت فرهنگی با نظام اسلامی به خارج رفتند و فعالیت های هنری، اخلاقي و سياسي‌شان با اصول اساسی جمهوري اسلامي هیچ نسبتی ندارد. پس هنرمند نیستند.
برخی دیگر مانند مهدی چمران٬ عضو شورای شهر و از اصول گرایان سرشناس به روزنامه جام جم گفت: «هرکس دو تا ساز بزند، هنرمند نيست و نبايد در قطعه هنرمندان خاکسپاری شود. بايد وزارت ارشاد در اين زمينه پاسخگو باشد؛ زيرا به نوعی اين رفتار توهين به ديگر مفاخری است که در اين قطعه آرميده‌اند.»

وزارت ارشاد در ابتدا، در این موضوع خاص به گونه ای رفتار کرد که مردم و هنرمندان از آن انتظار داشتند. یعنی بدون توجه به گرایش های سیاسی و یا فرهنگی اشخاص و یا اقامت شان در داخل یا خارج کشور، تنها به وضعیت هنری آنان توجه می کند و همانطور که معاون وزارت ارشاد معتقد بود وزارت ارشاد دیگر نمی تواند مرده ها را هم ممیزی کند. وزارت ارشاد و نهادهای فرهنگی مانند خانه سینما که ظاهرا با رعایت جنبه های انسانی و عاطفی دست به این عمل زده بودند٬ با افزایش انتقادات مواضع خود را تعدیل کردند و مسوولیت را از خود باز کردند و آنرا برعهده دیگری انداختند.

همچنین این حادثه نشان داد که چگونه کوچکترین حرکات و اعمال وزارت ارشاد دولت روحانی زیر ذره بینِ محافظه کاران و تندروهایِ مخالف دولت قرار دارد. به نظر می رسد که با توجه به حجم انتقاداتی که به دولت شده و میزان قدرت سیاسی‌ای که مخالفان در بدنه‌ی حاکمیت دارند، این اقدامات در جهت تضعیف دولت و محدود کردن دایره مانور دولت باشد. این بهانه جویی‌ها باعث می شود که بسیاری از اوقات، دولت و وزارت ارشاد در موضع دفاعی باشند و برای هر کار کوچکی مجبور باشند خود را توجیه و حتی در صورت فشار بیش از حد از آن عقب نشینی کنند.

بنابراین شاید بتوان گفت که دولت روحانی در حوزه فرهنگی بسیار آسیب پذیر است و مخالفان دولت با برنامه ریزی و جدیت سعی دارند دولت را از این جهت تضعیف کنند و اعتماد به نفس او را بگیرند. قضاوت در این مورد که تا چه اندازه دولت یازدهم خواهد توانست در طول 3 سال و 9 ماهی که از ریاست جمهوری او باقی مانده، همچنان بر اجرای شعارها اهداف خود پافشاری کند نیاز به زمان دارد. به نظر می رسد مخالفان تندرو از همین جبهه فرهنگی سنگین ترین هجمه های خود را آغاز کرده اند، این هجمه ها از خاکسپاری دو جوان مقتول در نیویورک شروع شده و تا مسایل مهم تر مانند خوانندگی زنان و رفع فیلتر فیس بوک ادامه دارد. 

نظرها

جهت ارسال نظر به وبسایت وارد شوید