بازخوانی پروپاگاندای صدا و سیما درباره لیبی

پس از کره شمالی؛ حکومت ایران دومین کشوری است که به عریان ترین شکل ممکن اخبار دروغ را منتشر می کند. نمونه زیر تنها یکی از اخبار صدا و سیمای جمهوری اسلامی است که ۳ شهریور ۱۳۹۰ پخش شد و در این مطلب آن را بررسی کردم. این روزها که همچنان رسانه های دولتی بر بهار عربی موج سواری می‌کنند بازخوانی دوباره آن خالی از لطف نیست.

 

اخبار جمهوری اسلامی:
میلیاردها دلار پول مردم لیبی در بانک‌های غربی مسدود است و آنها پس نمی‌دهند…. (نقل عینا تیتر خبر بخش‌های مختلف خبری)

اخبار شبکه‌های جهانی:
1- خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داده که آمریکا از شورای امنیت سازمان ملل خواسته است 1.5 میلیارد دلار دارایی‌های لیبی را از انسداد خارج کند. اما اتحادیه آفریقا با این موضوع مخالفت می‌کند.

2- یک منبع دیپلماتیک آمریکایی گفته اگر آفریقای جنوبی (از اعضای شورای امنیت) با انتقال یک و نیم میلیارد دلار از اموال مسدود شده لیبی به شورای انتقالی موافقت نکند، آمریکا خواستار رای گیری شورا در این مورد می شود.

3- سیلویو برلوسکونی، نخست وزیر ایتالیا، اعلام کرد کشورش آماده می‌شود تا ۵۰۵ میلیون دلار از دارایی‌های لیبی که در این کشور بلوکه شده را آزاد کند.

4- یک مقام آفریقای جنوبی گفت که کشورش مخالف آزاد شدن دارایی‌های مسدود شده لیبی برای کمک‌های انسان‌دوستانه به مردم لیبی نیست.

 

یکی از تکنیک‌های مهم پروپاگاندای گوبلزی استفاده از اخبار دروغ لابه لای اخبار درست است. این تکنیک هر روزه صدها بار در رسانه‌های دولتی ایران مورد استفاده قرار می‌گیرد. دراین مطلب تنها یک نمونه از این اخبار را بررسی می‌کنیم.

در تصویر زیر؛ بخش‌های سبز رنگ اخبار کاملا درست و قسمت‌های قرمز تیره اخبار کاملا دروغ است. همچنین بخش‌های تحریف شده و گزینشی به رنگ قرمز روشن نشان داده شده است.در این بخش گزارش‌های عینا ترجمه شده با خط تیره نشان داده شده که برای اعتبار بخشیدن به اخبار استفاده می‌شود. در ادامه اخبار هم تحلیل و نتیجه گیری کاملا یک سویه به انتهای خبر اضافه می شود که تنها در رسانه‌های دولتی ایران به این شکل گسترده مرسوم است.

 

 

 

 

همانطور که مشاهده می کنید تجمع اخبار درست در ابتدای خبر است. به لحاظ روانشناسی این شیوه باعث جلب اعتماد مخاطب می‌شود و پس از آنکه شنونده خبر در متن اخبار غرق می‌شود خبر دستکاری شده را به او تزریق می کنند.

استفاده از تصاویر نیز در این گزارش تا حد زیادی اهداف خبر رسان را دنبال می کرد که البته در این بررسی به آن اشاره نشده است.

سیاه نمایی از وضعیت آشفته لیبی و تاکید بر جنگ داخلی و اوضاع آشفته این کشور نوعی اخطار نامحسوس است که در ضمیر ناخودآگاه مخاطب می‌نشیند تا بداند عواقب اعتراض و تغییر حکومت چنین خواهد شد.

ایجاد این حس نیز در زمان بروز اعتراضات داخلی در ایران بسیار راهشگا بوده است، چرا که عده زیادی نگران تبدیل شدن وضعیت کشور به آن شرایط هستند و حاضرند در سایه یک دیکتاتوری مقتدر امنیت داشته باشند تا برای یک حکومت آزاد این همه هزینه بپردازند!

استفاده از کلمات و بار معنایی آنها، بخش دیگری از این فرآیند حساب شده است. به عنوان مثال در این اخبار بر کلمه های «دارایی‌های مردم لیبی» تاکید می‌شود. حال آنکه این دارایی‌ها در زمان قذافی بلوکه شده و در آن زمان جزو دارایی های حکومت لیبی و قذافی بود که بر علیه مردم استفاده می‌شد. هرچند اکنون این دارایی‌ها متعلق به مردم است اما خبر به گونه‌ای القا می‌کند که گویی غربی‌ها دارایی‌های مردم را مسدود کرده‌اند و نه دارایی‌ها دولت سابق لیبی را.

نکته دیگر دراین خبر تکرارکلمه «غرب» است که در میان کلمات کلیدی خبر، بیشترین فراوانی را دارد. واژه مبهم غرب در بسیار از اخبار ایران تکرار می‌شود و راه گریزی است برای پوشش اخبار نادرست و تحریف شده. اگر در یک خبر به نام یک کشور خاص غربی اشاره شود امکان بررسی خبر و کشف راست یا دروغ بودن آن ادعا یا خبر راحت تر خواهد بود. حال آنکه وقتی مثلا می‌گوییم؛ غربی‌ها گفته‌اند دارایی‌ها را آزاد نمی‌کنند … مشخص نیست کدام کشور این را گفته و در نتیجه نمی‌شود صحت آن را اثبات کرد.

در نهایت این قبیل اخبار با یک تحلیل یک سویه و نتیجه گیری جانبدارانه تیر خلاص را به مخاطب می‌زند و او را وادار به نوعی واکنش احساسی می‌کند.

اکنون باید خود را در جایگاه فردی قرار دهید که در طول روز این اخبار را چندین بار به همین شکل از ده‌ها رسانه دولتی به طور مداوم می‌شنود. به یقین شما هم با من موافق و هم سخن هستید که یک انسان معمولی بدون دسترسی به اطلاعات آزاد در چنین شرایطی جانب رسانه‌های دولتی را خواهد گرفت.

نظرها

خیلی جالب و دقیق بود .در این راستا روشنگری  های بیشتری لازم است تا مخاطبین داخلی از ابعاد فاجعه آمیز دروغ پردازی صدا و سیما  آگاه شوند.

ممنون پژمان جان

بله. جای خالی بررسی رسانه های ایران در شبکه های ماهواره ای احساس می شود. بیان شیوه های کنترل افکار عمومی و تکنیک های آن می تواند نقش موثری در خنثی کردن دروغپردازی های رسانه ای داشته باشد.

البته شخصا معتقدم باید تمرکز اطلاع رسانی شفاف را بر روی افرادی گذاشت که به ماهواره یا اطلاعات آزاد دسترسی ندارند.

سپاس مهرداد عزیز. چقدر جالب می شود که چنین بحث هایی به شکل برنامه های ویدئویی از شبکه های خبری ماهواره ای برای مردم در ایران پخش شود. ایده ای دارید؟

جهت ارسال نظر به وبسایت وارد شوید